Wileńskie korporacje akademickie, cz. 2
Marcin Majewski, 28 lutego 2013, 10:58
![Przedwojenne Wilno, fot. wilnoteka.lt](http://wilnoteka.lt/files/imagecache/article_node_view/images/article/field_picture/Przedwojenne_Wilno_fot_wilnoteka_2_poprawione.jpg)
Przedwojenne Wilno, fot. wilnoteka.lt
Przedwojenne Wilno było wyjątkowym ośrodkiem akademickim w skali przedwojennej Polski. W mieście istniało dużo mniejszości narodowych (jedna trzecia ogółu mieszkańców), co czyniło z Wilna odzwierciedlenie wizerunku wielonarodowej I Rzeczpospolitej. Na akademicki obraz Wilna nakłada się wciąż żywa tradycja Filomatów i Filaretów, która kultywowana była przez ich następców - korporacje akademickie.
3. marca 1920 roku odbyła się uroczysta inauguracja działalności Konwentu Polonia w Wilnie. Tym samym na wileńskim gruncie zaszczepiona została idea ruchu korporacyjnego. Pojawienie się i aktywna działalność korporacji w Wilnie były zaskoczeniem dla miejscowej ludności - brak uniwersytetu nie dawał wcześniej okazji do powstania stowarzyszeń tego typu.
Fakt zbiegnięcia się w czasie reaktywacji uniwersytetu i przeprowadzka Konwentu Polonia do Wilna wpłynął pozytywnie na rozwój idei korporacyjnych w mieście. Reaktywowany uniwersytet od początku zaczął być kojarzony z korporacjami akademickimi. Pojawienie się Konwentu Polonia było silnym bodźcem dla wileńskiego społeczeństwa akademickiego. Już w 1922 roku powstała nowa - pierwsza założona w Wilnie korporacja akademicka - Batoria. Do wybuchu II wojny światowej w mieście działało łącznie 12 polskich korporacji akademickich.
![](/files/resize/user_files/author/Marcin%20Majewski_562/Profesorowie_i_absolwenci_Wydzialu_Lekarskiego_Uniwersytetu_im__Stefana_Batorego_w_Wilnie_w_1930_r-600x436.jpg)
Profesorowie i absolwenci Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu im. Stefana Batorego w Wilnie w 1930 roku, fot. urzedow.pl
Społeczeństwo Wilna szybko przywykło do obecności korporacji w życiu akademickim, jak i codziennym (charakterystyczny ubiór korporantów). Wileńskie korporacje barwnie opisuje wybitny polski historyk Paweł Jasienica (Leon Lech Beynar), absolwent wileńskiej Alma Mater. W jego pamiętnikach możemy przeczytać: ''Oryginalne obrazki można było oglądać w Wilnie pierwszej jesieni mych studiów uniwersyteckich. Spotykało się na chodniku starszych, posiwiałych panów o wyglądzie zawsze godnym, często zaś wprost feudalnym, przystrojonych w dekle czyli okrągłe bladoczerwone czapki z wąskim niebiesko-białym otokiem u dołu. Byli to czcigodni filistrzy Konwentu Polonia''.
Konwent Polonia jest najstarszą polską korporacją akademicką. Powstał 3 maja 1828 roku w Dorpacie (obecnie Tartu, Estonia). Jej założycielami byli studenci Polacy, studiujący na Uniwersytecie Dorpackim. Od samego początku swej działalności Polonia odwoływała się do konspiracyjnych tradycji Towarzystw Filomatów i Filaretów, dbając o zachowanie polskości wśród polskiej młodzieży akademickiej.
Chwilowy kryzys korporacja przeżywała w okresie powstania listopadowego (1830-1831), kiedy to wielu jej członków uczestniczyło w walkach z rosyjskim zaborcą, skutkiem tego było zawieszenie działalności do 1834 roku.
Upadek powstania listopadowego spowodował falę represji - między innymi zamknięcie uniwersytetów w Wilnie i Warszawie. Polska młodzież musiała znaleźć więc inne miejsca do rozpoczęcia bądź kontynuowania nauki. Dzięki temu na Uniwersytecie Dorpackim pojawiło się wielu studentów z Polski, którzy zasilili szeregi Konwentu Polonia. W Latach 1838-1839 wielu korporantów zostało aresztowanych i zesłanych na Syberię za uczestnictwo w Stowarzyszeniu Ludu Polskiego założonego przez Szymona Konarskiego (straconego w Wilnie).
Kolejnym wartym odnotowaniem faktem w dorpackiej historii Konwentu jest powszechne uczestnictwo Polonusów w powstaniu styczniowym, w walkach na Litwie i Żmudzi. W powstaniu zginęło wielu korporantów, część z nich uciekając przed represjami, wybrała życie na emigracji lub została zesłana na Sybir. Korporacja jednak wciąż istniała dzięki ciągłym dopływom ''świeżej krwi'' z Polski. Skutkiem powstania styczniowego było także zejście Polonii do ''podziemia''. Tym samym korporacja jeszcze bardziej przypominać zaczęła swoich protoplastów - Filomatów i Filaretów.
Podczas I wojny światowej wielu korporantów wstąpiło do Legionów Piłsudskiego, a następnie walczyło podczas wojny polsko-bolszewickiej. Tym samym Konwent Polonia kolejny raz dał Polsce ludzi gotowych oddać swoje życie za wolność ojczyzny.
Przez 91 lat działalności w Dorpacie Konwent Polonia aktywnie uczestniczył w życiu narodu. Wychował wielu godnych ''synów ojczyzny'', biorących udział w zrywach narodowych i konspiracji. Działalność Polonii w Dorpacie pozwoliła uniknąć wynarodowienia polskim studentom.
![](/files/resize/user_files/author/Marcin%20Majewski_562/Konwent_Polonia-600x414.jpg)
Członkowie Konwentu Polonia podczas komerszu w 1933 roku w Wilnie, fot. konwentpolonia.pl
![](/files/resize/user_files/author/Marcin%20Majewski_562/konwent_1927_small-600x358.jpg)
Członkowie Konwentu Polonia, Wilno 1928 rok, fot. konwentpolonia.pl
![](/files/user_files/author/Marcin%20Majewski_562/HERB_poprawiony.jpg)
Herb Konwentu Polonia: orzeł, pogoń i Archanioł Michał symbolizują części dawnej I Rzeczypospolitej: Koronę, Litwę i Ruś, fot. konwentpolonia.pl
Na podstawie: Patryk Tomaszewski, ''Polskie korporacje akademickie w latach 1918-1939'', Poznań, Cycero 2011, konwentpolonia.pl