W czterech polskich miejscowościach usunięto pomniki „wdzięczności Armii Czerwonej”


Na zdjęciu: demontaż pomnika „Wdzięczności Armii Czerwonej” w Głubczycach, fot. ipn.gov.pl/Mikołaj Bujak
We czwartek, 27 października, równocześnie w Głubczycach i Byczynie w województwie opolskim, w Bobolicach w Zachodniopomorskiem oraz w Mokrem w Świętokrzyskiem zlikwidowano pomniki upamiętniające Armię Czerwoną. To kolejna tego typu akcja przeprowadzona w tym roku przez Instytut Pamięci Narodowej, ale po raz pierwszy w historii wyburzanie przeprowadzono równocześnie w kilku miejscowościach.




Prezes IPN Karol Nawrocki przed usunięciem pomnika w Głubczycach na Opolszczyźnie zaznaczył, że wszystkie tego typu obiekty były elementem historycznego kłamstwa oraz upamiętniały zbrodniczy system, który pochłonął miliony ofiar, a dziś w sferze mentalnej odpowiada za rosyjskie zbrodnie wojenne na Ukrainie.

Podkreślił, że pomnik w Głubczycach (a dotyczy to również trzech innych pomników demontowanych dzisiaj) to symbol nie wyzwolenia, lecz zniewolenia Polski:

„Symbol systemu, który ręka w rękę z Adolfem Hitlerem rozpoczął II wojnę światową, a więc najtragiczniejszy konflikt w historii świata. Symbol systemu, który po roku 1945 zwasalizował, skolonizował połowę Europy, w tym nasz kraj, Polskę, w którym nadal mordował polskich bohaterów w ubeckich katowniach, w lasach, na ulicach. Symbol systemu, który mordował w latach 70. i 80. polskich robotników i działaczy opozycji antykomunistycznej w różnych regionach Polski. I w końcu symbol systemu, który wciąż unosi się swoim duchem w dzisiejszej Federacji Rosyjskiej, który odpowiada w warstwie wartości, w warstwie mentalnej za śmierć współczesnych Ukraińców w XXI wieku” – mówił prezes K. Nawrocki.

„Polska jest wolnym i niepodległym krajem. Nie jest rosyjską kolonią, nie jest częścią rosyjskiego imperialnego systemu, tak jak było za czasów komunistycznych, a ten upadający pomnik jest tego najlepszym dowodem. Wolni ludzie w wolnym kraju kształtują swoją świadomość historyczną na prawdzie, a nie na kłamstwie i okrucieństwie” – mówił prezes IPN podczas demontażu pomnika „Wdzięczności Armii Czerwonej” w Głubczycach.

Dr Nawrocki przypomniał postać kapitana Mariana Markiewicza, mieszkańca Głubczyc, urodzonego w Kownie żołnierza Armii Krajowej, więzionego przez Niemców, następnie uczestnika akcji „Burza” i żołnierza podziemia antykomunistycznego, który za swoją działalność otrzymał wyrok 15 lat więzienia. W czasach rodzenia się Solidarności i nadziei na wolność budował struktury Solidarności w Głubczycach.

„Marian Markiewicz nie dożył tego momentu (kpt. Marian Markiewicz zmarł we wtorek, 25 października, w wieku 98 lat – przyp. red.), ale jego wolą było, aby ten pomnik hańby, ten pomnik zwycięstwa oprawców nad ofiarami i pogardy dla ofiar zniknął z przestrzeni Głubczyc” – powiedział prezes IPN dr K. Nawrocki.

W wydarzeniu wziął udział wnuk kpt. Mariana Markiewicza znany polski aktor młodego pokolenia Maciej Musiał.


Na zdjęciu (od lewej): Maciej Musiał, wnuk kpt. Mariana Markiewicza i dr Karol Nawrocki, fot. ipn.gov.pl/Mikołaj Bujak

K. Nawrocki przypomniał, że za usunięcie pomników Armii Czerwonej, zgodnie z nowelizacją kodeksu karnego w Rosji z 2020 roku, grozi kara grzywny, pozbawienia wolności i prac przymusowych. To prawo ma obowiązywać również poza granicami Federacji Rosyjskiej, dlatego w tym momencie Rosjanie prowadzą śledztwa dotyczące wcześniejszej likwidacji pomników m.in. w Brzegu i Malborku.

„To pokazuje, jaka mentalność wciąż funkcjonuje w Federacji Rosyjskiej. Rosja chce wpływać na to, jak wygląda prawo w wolnej i niepodległej Rzeczpospolitej” – powiedział.

IPN podkreśla, że usuwanie pomników Armii Czerwonej jest realizacją ustawy z 1 kwietnia 2016 roku o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego. Szacuje się, że na terenie Polski wciąż znajduje się około 30 pomników upamiętniających Armię Czerwoną.

Pomnik „Wdzięczności Armii Czerwonej” w Głubczycach został wzniesiony w 1945 roku w parku miejskim. Upamiętniał czerwonoarmistów poległych na terenie powiatu głubczyckiego. Obelisk, przed którym stała figura żołnierza sowieckiego z pistoletem maszynowym, umieszczono na cokole dawnej Kolumny Zwycięstwa, upamiętniającej pruskie wiktorie z końca XIX w. W dolnej części cokołu była umieszczona tablica z napisem: „Cześć i chwała żołnierzom Armii Radzieckiej poległym za wyzwolenie Ziemi Głubczyckiej – Głubczyce”. Rozbiórka pomnika w Głubczycach objęła demontaż obelisku i sowieckiego żołnierza z zachowaniem zabytkowego cokołu z XIX w., na którym zostanie usytuowane nowe upamiętnienie, sfinansowane przez IPN.  

Na podstawie: IAR, ipn.gov.pl