„Śpij kolego” – w Ławkiesach konsekrowano polską kwaterę wojskową


Polska kwatera wojskowa w Ławkiesach, fot. wilnoteka.lt
W Ławkiesach pod Dyneburgiem na Łotwie uroczyście konsekrowano polską kwaterę wojskową, w której spoczywają żołnierze 1. Dywizji Piechoty Legionów, którzy polegli w wojnie z bolszewikami podczas wyzwalania tych ziem spod sowieckiej okupacji. Cmentarz został uporządkowany staraniem Fundacji „Pomoc Polakom na Wschodzie”.



Uroczystość na cmentarzu w Ławkiesach poprzedziła msza święta w kościele pod wezwaniem św. Piotra i Pawła z udziałem stacjonujących na Łotwie żołnierzy Wojska Polskiego, żołnierzy łotewskich, przedstawicieli władz Łotwy i Polski oraz społeczności polskiej w tym kraju. Polska delegacja złożyła też kwiaty kwiaty pod krzyżem na Słobódce, upamiętniającym największy cmentarz polskich żołnierzy. Kwiaty złożono też pod odsłoniętym w czerwcu pomnikiem króla Stefana Batorego.

Ławkiesy (łot. Laucese) są jedną z pięciu gmin tzw. Powiatu Iłłuksztańskiego, wciskającego się wąskim pasem na południowym brzegu Dźwiny pomiędzy Inflanty a historyczną Wileńszczyznę i wciąż zamieszkałego przez Polaków, którzy niegdyś stanowili tu większość. Po walkach 1919 r. teren ten objęto administracją polską, był on obiektem sporu granicznego polsko-łotewskiego, jednak ostatecznie – jako część dawnej guberni kurlandzkiej – znalazł się w granicach nowego państwa łotewskiego. 

Jesienią 1919 i na początku 1920 r. wojsko polskie pod dowództwem gen. Edwarda Rydza Śmigłego przyszło z pomocą Łotyszom i w ramach tzw. Kampanii Łatgalskiej połączone siły polsko-łotewskie wyzwoliły z rąk bolszewików Łatgalię, czyli dawne Inflanty Polskie.

W walkach z bolszewikami zginęło ponad 500 żołnierzy. Najwięcej, bo 237 pochowano na Słobódce w Dyneburgu, gdzie w 1928 roku otwarto polski cmentarz wojskowy. W latach 70. ub. wieku został on przez władzę sowiecką zrównany z ziemią, na jego miejscu powstało wysypisko śmieci, a piasek z grobów wymieszany ze szczątkami poległych użyto do budowy dróg. Teraz stoi tu jedynie pomnik w postaci 13-metrowego krzyża. Odsłonięto go w listopadzie 1992 roku po odzyskaniu przez Łotwę niepodległości.

Wokół Dyneburga jest około 15 polskich miejsc pamięci narodowej, są też pojedyncze groby nieznanych żołnierzy poległych podczas Kampanii Łatgalskiej. Kwatera wojskowa w Ławkiesach jest wyjątkowa nie tylko pod względem wielkości – spoczywa tu ponad 70 legionistów, ale też ze względu na symbolikę tego miejsca. Projekt uporządkowania cmentarza był gotowy już w latach 30. ubiegłego stulecia, ale przed wybuchem II wojny światowej nie zdążono go zrealizować. Dopiero teraz państwo polskie znalazło na ten cel środki. Realizacji projektu podjęła się Fundacja „Pomoc Polakom na Wschodzie”. Kwatera została uporządkowana zgodnie z przedwojennym projektem, który został odnaleziony w wileńskim archiwum. 

Otwarcie nowej kwatery miało uroczysty charakter. Odegrano hymny Polski i Litwy, ksiądz biskup Edvards Pavlovskis dokonał poświęcenia. Asystę honorową podczas uroczystości stanowiła kompania honorowa wystawiona przez stacjonujący na Łotwie Polski Kontyngent Wojskowy. Polski oficer odczytał Apel Pamięci, po którym została oddana salwa honorowa. Na zakończenie ceremonii delegacje złożyły wieńce i zapaliły znicze na grobach żołnierzy, zabrzmiała pieśń „Śpij kolego”. 



Zdjęcia: Jan Wierbiel, Paweł Dąbrowski
Montaż: Mateusz Mozyro