15 lat temu zmarł Czesław Niemen


Tablica pamiątkowa poświęcona Czesławowi Niemenowi w jego rodzinnej miejscowości, fot. pl.wikipedia.org/Snavidna
17 stycznia 2004 roku w Warszawie zmarł Czesław Niemen, legenda polskiej piosenki, wokalista obdarzony wyjątkowym głosem, a także instrumentalista, kompozytor i autor tekstów. Artysta pochodził z terenów obecnej Białorusi, uczył się w szkole na Litwie.







Czesław Niemen
, właściwie Czesław Juliusz Wydrzycki, urodził się 16 lutego 1939 roku w Starych Wasiliszkach w obwodzie grodzieńskim (ówczesne województwo nowogródzkie). W latach 50. uczył się w szkole w oddalonych od rodzinnej miejscowości o 80 km Dziewieniszkach, przez rok uczęszczał także do klasy fortepianu liceum pedagogicznego w Grodnie. Śpiewał już w szkolnym chórze w szkole dziesięciolatce oraz w chórze kościelnym (tam grał też na organach).

W 1958 roku został przesiedlony do Polski w ramach ostatniej fali masowych wysiedleń Polaków z Kresów Wschodnich. Rodzina rok spędziła w obozie dla repatriantów w Drawsku Pomorskim, a następnie zamieszkała w Świebodzinie, potem w Białogardzie i ostatecznie w Kołobrzegu. Czesław znalazł się w Gdańsku, gdzie rozpoczął naukę w średniej szkole muzycznej, w klasie fagotu. Równocześnie występował w studenckich teatrach, kabaretach i klubie „Żak” w Gdańsku, śpiewając po hiszpańsku i polsku piosenki latynoamerykańskie, akompaniując sobie na gitarze. Po urodzeniu się córki wraz z żoną zamieszkał w Sopocie.

W 1962 roku zdolnego artystę zauważył jeden z twórców polskiego big-beatu Franciszek Walicki – dziennikarz muzyczny, społecznik, założyciel sopockiego Non Stopu, twórca wielu zespołów. Zaczął go promować i organizować jego występy. Po odniesieniu pierwszych sukcesów w konkursach wykonawców amatorów, młody artysta zaczął występować z zespołem Niebiesko-Czarni i komponować.

W grudniu 1963 roku wystąpił z grupą Niebiesko-Czarni w słynnej paryskiej sali Olympia. W tym okresie, za namową żony Franciszka Walickiego, Czesławy, Wydrzycki zaczął posługiwać się pseudonimem artystycznym „Niemen”, jako nie tylko atrakcyjniejszym marketingowo w Polsce, lecz także łatwiejszym do wymówienia dla cudzoziemców. Pseudonim nawiązuje do rzeki Niemen, która płynęła w pobliżu miejsca urodzenia muzyka.

W 1963 roku w warszawskiej Sali Kongresowej Cz. Wydrzycki z zespołem zaśpiewał przed występem Marleny Dietrich. Rok później niemiecka artystka nagrała „Czy mnie jeszcze pamiętasz?” na płytę „Die Neue Marlene” z własnym tekstem „Mutter, hast du mir vergeben”.

Niebiesko-Czarni święcili triumfy w kraju i za granicą. Koncertowali na Węgrzech, we Francji i w Jugosławii. Cz. Niemen oficjalnie opuścił grupę w listopadzie 1965 roku, a jesienią 1966 roku wraz z muzykami formacji Chochoły utworzył zespół Akwarele. W roku następnym odbył z nimi pierwszą trasę, rozpoczętą koncertem 16 stycznia 1967 roku w Jeleniej Górze. Dokonał nagrań dla radia i na małą płytę, a w kwietniu 1967 roku zarejestrował materiał na longplay „Dziwny jest ten świat”. 25 czerwca 1967 roku wystąpił z piosenką tytułową z tej płyty na festiwalu w Opolu, gdzie wzbudził wielkie zainteresowanie i otrzymał m.in. nagrodę Polskiego Radia. Piosenka „Dziwny jest ten świat” stała się najbardziej znanym z polskich protest songów i hymnem młodzieży końca lat 60. À propos, to właśnie ten utwór zabrzmiał 15 stycznia w południe w Bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego w hołdzie tragicznie zmarłemu prezydentowi Gdańska Pawłowi Adamowiczowi.


Źródło: facebook.com/fanpageUW

W 1967 roku Czesław Niemen nagrał album „Sukces”, który został złotą płytą, stał się też bohaterem filmu krótkometrażowego pod tym tytułem, w reżyserii Marka Piwowskiego, który pokazano w czerwcu 1968 roku. W październiku 1968 roku Niemen i Akwarele nagrali jeszcze płytę „Czy mnie jeszcze pamiętasz?”, a w grudniu Niemen odebrał wspomnianą złotą płytę. Na początku lat 70. przeniósł się do Warszawy.

W swojej twórczości Czesław Niemen włączał się w kolejne dominujące w światowej muzyce rockowej prądy, tworząc własne, indywidualne i charakterystyczne odmiany muzyki – od rocka psychodelicznego przez symfoniczny rock progresywny (album „Niemen Enigmatic” z monumentalnym utworem „Bema pamięci żałobny rapsod” do tekstu C.K. Norwida) aż po awangardowy jazz-rock (albumy „Niemen Vol. 1” i „Niemen Vol. 2) oraz muzykę elektroniczną.

Przy komponowaniu używał najnowocześniejszych systemów komputerowych, wykorzystując instrumenty elektroniczne i syntezatory. Był jednym z niewielu polskich piosenkarzy swoich czasów, którzy mieli szansę zrobić światową karierę. Nie udało mu się to, bo – jak twierdził – był zbyt „regionalny”, choć nie „narodowy”.

Do największych przebojów Czesława Niemena – poza utworem „Dziwny jest ten świat” – należą też: „Pod papugami”, „Sen o Warszawie” oraz „Czy mnie jeszcze pamiętasz”. Występował solo i w zmieniających się składach, nagrywał sporo muzyki teatralnej i filmowej.

W późniejszym okresie artysta rzadko występował, sporadycznie nagrywał. Skoncentrował się na pracy we własnym studiu muzycznym. Tworzył też prace plastyczne. Interesowała go grafika komputerowa. 

Zmarł 17 stycznia 2004 roku na nowotwór układu chłonnego, z którym zmagał się od kilku lat. W ostatniej drodze artyście towarzyszyło blisko 3 tysiące osób, w tym oficjalni przedstawiciele władz. Wiele polskich stacji radiowych w chwili rozpoczęcia ceremonii puściło na swych falach „Dziwny jest ten świat”, oddając w ten sposób hołd artyście.

Na podstawie: pl.wikipedia.org, IAR, wyborcza.pl