100 lat litewskiego trójkoloru


Flaga Litwy, fot. wilnoteka.lt
Litewska trójkolorowa flaga obchodzi swoje 100-lecie. 25 kwietnia 1918 roku Rada Litwy (Lietuvos taryba) zatwierdziła nowe barwy litewskiego symbolu narodowego: żółty, zielony i czerwony. Z okazji 100. rocznicy tego wydarzenia ulicami Wilna – z placu Nepriklausomybės koło sejmu na plac S. Daukantasa przed Pałacem Prezydenckim przejdzie uroczysty pochód, organizowany przez wileński oddział Ruchu Sąjūdis.



W czasach Wielkiego Księstwa Litewskiego obowiązywała czerwona flaga z Pogonią (Vytis), z której zrezygnowano jednak w 1918 roku, by uniknąć skojarzenia z bolszewizmem. 19 kwietnia 1918 r. komisja, w skład której wchodzili sygnatariusz Aktu Niepodległości Jonas Basanavičius, artysta plastyk Antanas Žmuidzinavičius i archeolog Tadas Daugirdas zadecydowała, że flaga będzie miała kształt prostokąta podzielonego na trzy jednakowe poziome pasy w kolorach: żółtym, zielonym, czerwonym, zaś w górnym rogu, bliżej drzewca lub po środku ma być umieszczony herb państwa – Pogoń. Wybrane barwy nawiązywały do kolorów dominujących w litewskim stroju narodowym.

25 kwietnia projekt został zatwierdzony przez członków Rady Litwy. Za zgodą okupacyjnych władz niemieckich litewska flaga po raz pierwszy została wciągnięta na maszt na baszcie Giedymina w Wilnie. Wkrótce została jednak usunięta. Ponownie zawieszona 1 stycznia 1919 r. powiewała nad Wilnem tylko do 6 stycznia, kiedy miasto zaczęli okupować bolszewicy.

W pierwszej konstytucji Litwy przyjętej w 1922 roku oraz w kolejnej, z 1928 r., został umieszczony zapis dotyczący flagi trójkolorowej, już bez Pogoni.

W okresie międzywojennym flaga żółto-zielono-czerwona budziła kontrowersje i rozważano nawet jej zmianę. Wszelkie dyskusje ucięła jednak w 1940 r. okupacja sowiecka. W czasach sowieckich jej używanie było zabronione. Flaga Litewskiej SRR była czerwona z pasami zielonym i białym. Trójkolorowa została przywrócona w 1988 roku. Na baszcie Giedymina w Wilnie nieprzerwanie powiewa od 7 października 1988 roku, choć Rada Najwyższa Litewskiej SRR oficjalnie zatwierdziła ją dopiero 18 listopada 1988 r., wprowadzając stosowny wpis do konstytucji.

We fladze Litwy żółty kolor jest symbolem koloru słońca i oznacza szlachetność i uczciwość, zielony nawiązuje do roślinności i jest symbolem życia oraz nadziei, a czerwony to kolor krwi łączący się z miłością, odwagą i poświęceniem dla ojczyzny. Kolory żółty i zielony razem symbolizują też krajobraz Litwy (pola i lasy), zaś czerwony – przelaną krew.

Flaga państwowa jest wywieszana na budynkach publicznych, domach prywatnych, firmach, placach miejskich oraz podczas oficjalnych uroczystości.

W 2004 r. uprawomocniona została również historyczna flaga Litwy przedstawiająca Pogoń (białego jeźdźca na koniu) na czerwonym tle. Stale powiewa ona na Pałacu Władców w Wilnie, na zamku w Trokach i w parku Muzeum Wojskowego w Kownie, natomiast kilka razy do roku, z okazji ważnych rocznic jest wywieszana na określonych budynkach, np. 16 lutego – na Domu Sygnatariuszy w Wilnie, 6 lipca – na rezydencji prezydenta Litwy, 15 lipca – na Ministerstwie Ochrony Kraju.

Na podstawie: BNS, vilnius.lt, lrs.lt